Mỗi lần lên với Lai Châu đều mang đến cho chúng tôi những trải nghiệm, xúc cảm mới mẻ. Là một tỉnh nghèo nhất nước, liên lạc đi lại còn khó khăn, nhưng những năm gần đây, tỉnh Lai Châu được biết đến như một điểm đến du lịch quyến rũ của miền Tây Bắc bởi phong cảnh hùng vĩ, sơ khai và nền văn hóa thắm thiết bản sắc của cộng đồng 22 dân tộc anh em sinh sống.
Sức hút từ văn hóa Một anh bạn Hà Nội mới dẫn một nhóm du lịch "phượt" đi Lai Châu trở về hồ hởi khoe với tôi: "Xem và được mọi người giới thiệu qua các diễn đàn và mạng tầng lớp trên in-tơ-nét mãi rồi mới quyết đi, nhưng vượt cả nghìn cây số cũng thấy đáng cậu ạ. Thật tiệt, cảnh đẹp mà độc đáo nhất là được tiếp cận, tìm hiểu văn hóa các dân tộc. Tôi ở bản Mông một đêm với bà con dân tộc, ra về họ còn tặng mình một cái khèn làm kỷ niệm". Nghe chuyện, tôi cũng mừng thầm, thế là du lịch Lai Châu đã bắt đầu được "dân phượt" biết đến nhiều và sự san sẻ của họ trên các diễn đàn du lịch chính là sự truyền bá hiệu quả nhất đến với các du khách trong nước và ngoài nước. Còn nhớ nhiều năm về trước, một người bạn của tôi lần đầu về Hà Nội, khi giới thiệu mình ở Lai Châu, vẫn còn quá ít người biết đến cái tỉnh mới chia tách từ Điện Biên. Nhiều người chỉ biết, đó là nơi cực xa của miền Tây Bắc, cùng lắm thì biết thêm là nơi có ngã ba biên cương "một con gà gáy, ba nước cùng nghe" và đường đi rất gian nan, cuộc sống của người dân còn cực khổ, nặng nhọc... hiện tại, sự đầu tư của quốc gia đã mang lại những đổi thay mới về cơ sở hạ tầng, liên lạc đi lại đã có phần thuận lợi hơn. song song qua thông báo trên báo chí, in-tơ-nét, mọi người và du khách đã biết đến Lai Châu còn là một vùng đất chứa đựng sao di sản văn hóa vật thể và phi vật thể quý. Bên cạnh các tiềm năng như phong cảnh độc đáo, hùng vĩ, các di sản văn hóa nêu trên chính là nguồn tài nguyên http://thietbithanglong.Vn/dich-vu/lap-dat-camera-quan-sat-gia-re-tai-ha-noi nhân bản quyến rũ nhất giúp du lịch Lai Châu phát triển. Đó là sắc mầu thổ cẩm trên váy các cô gái Mông, Hà Nhì ngày xuống chợ phiên, là hình ảnh những bà mẹ, những người chị dân tộc Lự dạy con, cháu thêu tấm áo, chiếc khăn chất chứa hồn dân tộc. Đó là lời ca, điệu múa của các thiếu nữ Thái duyên dáng hòa vào tiếng khèn trầm bổng vượt núi băng ngàn của các chàng trai người Dao, người Khơ Mú mỗi độ xuân về. Và những lễ hội như mừng cơm mới, Then Pin Pang, Grâu Taox, Kin Khẩu Lẩu Mẩu, lễ Cấp sắc cứ đến tháng, đến năm lại diễn ra trong tiếng sáo, tiếng trống rộn ràng giục giã mọi đứa ở bản xa, bản gần đến chung vui. Lễ hội truyền thống ở Lai Châu không cầu kỳ, phức tạp, thường do bản làng tự đứng ra tổ chức, người dân đóng góp lễ phẩm, chủ lễ là những người già có uy tín, thông tỏ nhiều văn học truyền khẩu. Không chỉ có vậy, một điều đặc biệt đáng quý nữa ngồi dưng gian văn hóa, du lịch Lai Châu còn nguyên bản, hầu như chưa bị thương nghiệp hóa. Người vùng cao vừa quý người, vừa thiệt thà, chất phác. dự một buổi chợ phiên hay đến thăm một bản dân tộc thiểu số, người ta có thể mua được những món đồ thủ công mỹ nghệ, đặc sản núi rừng với giá rất hợp lý. Chưa kể nhiều khi chủ và khách tâm đắc, họ sẵn sàng mời khách về nhà mình ăn bữa cơm, uống chén rượu tâm sự. Lần lên với Lai Châu gần đây nhất, đến bản Seo Hai (xã Kan Hồ, huyện Mường Tè), chúng tôi được giới thiệu ông Hù Chà Khao, người lừng danh với tài đàn, sáo trong cộng đồng dân tộc Si La nơi đây. Người nghệ nhân nô nức chỉ cho chúng tôi xem bộ sáo dài, sáo ngắn, đàn ba dây do ông tự tay làm, trong đôi mắt sáng ngời luôn ánh lên niềm vui và kiêu hãnh khi nói về những làn điệu truyền thống của dân tộc. Đêm xuống trên núi cao, trong cái không khí mờ sương và se lạnh, giữa núi rừng xanh thẫm, mọi người tụ hợp bên ánh lửa bập bùng nghe ông thổi sáo lắp đặt camera quan sát cho các cô gái của đội văn nghệ bản cất lên tiếng hát ngọt, da diết. Giọng ca có lúc vang vọng như lời kêu gọi, giục giã dân bản cùng lên nương, xuống suối vào ngày cần lao, có lúc lại nỉ non, dịu dàng như lời tâm tình, tỏ tình của lứa đôi... Được nghe giảng giải, chúng tôi thấy rằng nhiều lời ca rất có ý nghĩa và giàu tính nhân bản, đó cũng là truyền thống tốt đẹp nhiều đời mà người xưa muốn nhắn nhủ tới các đời sau này. Anh Lê Minh Cừ, một thành viên dự án "Nghiên cứu bảo tàng và phát huy các làn điệu dân ca Si La" của bảo tồn tỉnh Lai Châu cho biết: "Được sự trợ giúp của hai nghệ nhân là ông Hù Chà Khao và bà Hù Cố Xuân, rất nhiều làn điệu, lời hát của người Si La bao đời nay đã được khôi phục, biên chép lại. Cùng với các phong tục tập quán, lễ nghi truyền thống khác, nhóm nghiên cứu đang từng bước xây dựng một bộ tư liệu hệ thống và đầy đủ về đời sống văn hóa, ý thức của bà con Si La cùng với các dân tộc anh em khác". Dẫn chúng tôi đi tham quan bản Xéo Sin Chải 2 (xã San Thàng, thị xã Lai Châu) là anh Bùi Phong, một cán bộ văn hóa cơ sở trẻ, nồng nhiệt. Tốt nghiệp đại học, có thời cơ việc làm ở dưới xuôi nhưng anh vẫn kiên tâm quay về lập nghiệp ở quê hương, cũng bởi niềm yêu thích với công tác văn hóa văn nghệ và mong muốn được góp phần vào việc gìn giữ và phát triển những nét đẹp văn hóa Tây Bắc. Anh phân trần muôn nghìn khó khăn của ngành văn hóa tỉnh nhà khi nguồn kinh phí eo hẹp, nhân công còn thiếu thốn, song bằng nhiệt huyết cùng với sự tin tưởng, trợ giúp của bà con mà nhiều chương trình khôi phục và phát triển văn hóa đã được thực hành thành công, từng bước nhân rộng ra các địa bàn. chả hạn như dự án nghề dệt thổ cẩm của tổng đài điện thoại người Lự ở Pa Pe (Tam Đường), bản văn hóa du lịch Vàng Pheo (Phong Thổ)... Hiện, anh và các đồng nghiệp đang kết hợp cùng chính quyền xã, bản để cổ vũ và tương trợ duy trì hoạt động của đội kèn Pí Kẻo ở bản Xéo Sin Chải 2. Đối với nhiều người Pú Nả, kèn Pí Kẻo không chỉ là một loại hình diễn xướng độc đáo tiên sư để lại, nó còn là một nét đặc trưng chẳng thể thiếu trong tiềm thức và trong sinh hoạt hằng ngày. Đội kèn tuy chưa đến 10 người, ai nấy đều bận rộn với công việc nương rẫy, chăn nuôi nhưng mỗi dịp lễ, Tết, cưới hỏi, ngày mùa, họ đều cụ tụ tập để phục vụ bà con trong bản. Người thổi kèn đồng, người đánh trống, người lắc chuông, người gõ mai rùa... Tạo nên những âm thanh réo rắt, sôi nổi. Do điều kiện về thời kì, thời tiết, chúng tôi chưa thực hành được hành trình xuôi vùng lòng hồ Thủy điện Sơn La để chiêm ngưỡng vẻ đẹp nơi thượng nguồn con sông Đà. Nhưng nghe anh chị em phóng viên Báo Lai Châu san sẻ thì tỉnh cũng đang có chủ trương thiết lập và phát triển tuyến du lịch đường thủy mới nơi đây bởi phong cảnh thiên nhiên khôn xiết đặc sắc, có núi cao, có hồ rộng, rừng già xanh ngát, thủy sản phong phú. Ở các khu di dân tái định cư, đồng thời với đời sống kinh tế thì văn hóa ý thức của bà con cũng được quan hoài, khuyến khích duy trì những nếp sinh hoạt cũ tốt đẹp, xóa bỏ hủ tục lạc hậu. Tấm bia đá lịch sử mà Lê Lợi khắc năm nào trên vách đá ven sông Đà nay cũng đã được chuyển di khỏi vùng ngập nước về trọng điểm thị xã Lai Châu, được bảo quản, sang sửa, trở nên một điểm đến văn hóa của đông đảo quần chúng. # tỉnh Lai Châu cũng như bạn bè trong nước và quốc tế. gian nan gìn giữ bản sắc Có một thực trạng không chỉ riêng tỉnh Lai Châu hay vùng Tây Bắc mà mọi vùng, miền, mọi nền văn hóa dân tộc ít người đều gặp phải. Đó là sự mai một do những ảnh hưởng, camera quan sát giao lưu trong cuộc sống đương đại hiện tại. Đã có nhiều cảnh báo về những pha trộn, lai tạp, phần nào làm phai mờ hoặc biến mất nhiều nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc thiểu số. Nhiều loại phục trang, thiết bị công nghệ, nhiều hình thức tiêu khiển, dịch vụ dần có mặt ở các trọng điểm kinh tế văn hóa địa phương, hay thậm chí là nhiều vùng sâu, vùng xa. Xu thế đó mang lại những tiện ích nhất quyết, song cũng đặt ra bài toán về việc gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc sao cho hạp nhịp sống bữa nay. Ở Lai Châu, theo như quan sát của chúng tôi, nhiều đàn bà Mông, Hà Nhì, Dao, Lự... Trong ngày chợ phiên, lễ hội lại mặc những y phục kiểu "nửa nọ nửa kia", hoặc mặc đồ mua sẵn của Trung Quốc thay vì y phục truyền thống được làm thủ công. Chị Vàng Thị Chư, người Mông ở Sùng Phài, nói: "Ngày xưa người Mông trồng nhiều lanh để lấy sợi dệt vải, làm áo xống, chứ giờ không còn nữa rồi. Trồng lanh, tước sợi, se chỉ, khâu váy, nhuộm váy... Có khi phải mất một năm mới xong. Giờ mua váy ở chợ rồi về khâu thêm ít hoa văn cho đẹp thôi, nhanh lắm". có nhẽ, cần phải có thêm nhiều hơn nữa những chính sách, đề án, bằng những hình thức khác nhau để giúp người dân vừa thêm hiểu biết quý trọng văn hóa dân tộc mình, vừa chung tay góp phần giữ gìn nó thật tốt. Đáng mừng là tuy có nhiều khó khăn, hạn chế, song ở đất Lai Châu vẫn còn rất nhiều những con nhân tình mến nền văn hóa đa sắc và gắng khôn xiết mình để gìn giữ, phổ quát những gì mình biết. Đó là ông Nông Văn Nhay, một nghệ nhân đàn tính ở Phong Thổ hôm sớm sưu tập thêm những bài đàn, điệu hát then từ những người cao tuổi để làm phong phú, đa dạng tiếng đàn của dân tộc mình hơn. Là ông Tẩn Kim Phu ở Sìn Hồ, người biên chép lại truyện cổ tích của dân tộc Dao, chữ riêng của dân tộc (chữ Nôm Dao) để con cháu đừng quên nguồn cội. Là lap dat camera ông Lò Văn Chiến ở xã San Thàng, thị xã Lai Châu với những cuốn sách dày dặn viết về các tục tĩu, bài hát dân ca trong đám cưới, đám tang người Pú Nả (một nhánh của dân tộc Giáy). Đó là nhạc sĩ Vương Khon, người đã và đang viết nên hàng trăm bài hát truyền tụng, lưu truyền văn hóa Tây Bắc; là nhà văn, thi sĩ Đỗ Thị Tấc cùng nhiều hội viên Hội văn chương - Nghệ thuật tỉnh Lai Châu đầy máu nóng với công việc sáng tác và sưu tầm dựa trên chất liệu văn hóa dân gian... Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu Nguyễn Quốc Huân cho biết: "Từ năm 2004 đến năm 2013, tổng ngân sách đầu tư cho sự nghiệp văn hóa của tỉnh đạt 260,4 tỷ đồng. Sau chín năm thành lập, toàn tỉnh đã đầu tư xây dựng được một nhà văn hóa cấp tỉnh (trọng tâm Hội nghị - Văn hóa), bảy nhà văn hóa cấp huyện, hơn 368 nhà văn hóa xã, thôn, bản; một sân vận động cấp tỉnh, năm sân vận động cấp huyện và 73 nhà tập tành, 40 sân thể thao các loại; một thư viện cấp tỉnh, năm thư viện cấp huyện và hàng trăm thư viện, tủ sách cơ sở, đơn vị. Các thể chế văn hóa được đầu tư trang thiết bị, song song cũng chú trọng nghiên cứu sao cho thích hợp với đặc thù từng địa phương. Hằng năm, tỉnh đều tạo điều kiện tổ chức các lễ hội dân gian, triển lãm, hội chợ để bà con có dịp phô diễn những tinh hoa của dân tộc mình, song song giao lưu học hỏi lẫn nhau". Chia tay xứ sở núi cao, mây mù Tây Bắc trở về tỉnh thành, tôi chợt nhớ câu thơ: "Trái tim đập không một ai nhìn thấy/ ở ven trời Tây Bắc có Lai Châu". Lai Châu bữa nay đã chuyển mình, đã được "nhìn thấy", song vẫn còn nguyên lành đó vẻ đẹp dung dị, bình yên và độc đáo. tuốt luốt tạo thành bức tranh đa sắc mầu, dệt thêu lên vùng đất huyền thoại nơi địa đầu sơn hà, khiến đứa ở luôn một lòng mến yêu, khiến người đi lưu luyến nhịp chân khi rời gót.
Bài và ảnh: HOÀNG MỸ HẠNH |
Tags: lap dat camera | lap dat camera quan sat | camera quan sat | lap dat camera gia re | camera quan sat gia re | tong dai dien thoai | lap dat tong dai dien thoai
0 nhận xét:
Đăng nhận xét