Người mở đường “lên trời” ở Đông Trường Sơn

Tới Tây Giang, bạn sẽ được nghe bất kỳ người dân nào kể say sưa về những huyền thoại của già làng Cơ Lâu Blao một cách đầy kiêu hãnh. Huyền thoại về việc khôi phục nghề làm áo từ vỏ cây. Huyền thoại về việc truyền dạy nghệ thuật khắc tượng nhà Gươi, nhà Mồ cho lớp thanh niên.  Già  ở đây  làng Cơ Lâu Blao   Khi ước mong trở nên ám ảnh   Bên bếp lửa bập bùng ở ngôi nhà Dài truyền thống của người Cơ Tu, già làng Cơ Lâu Blao bằng chất giọng trầm khàn đầy âm điệu như người hát sử thi bắt đầu kể về câu chuyện 35 năm trước. Đó là năm 1977, ông Blao khi ấy là y sĩ của làng. Ông nói rằng người Cơ Tu mình cực lắm, không có đường như hiện để đi, muốn đi lại giữa các thôn, các bản thì phải trèo núi vượt khe, phạt cây rừng làm mốc thậm chí có bà con đã từng vong mạng bởi sự heo hút của núi, rừng. Thành thử mà ông luôn ao ước người Cơ Tu mình có được một con đường đi thực thụ, để bà con đi lại được an toàn và tiện lợi hơn. Xưa kia ở vùng núi Đông Trường Sơn này, bà con các xã Tr’Hy và các xã như AXan, Ch’Ơm và Ga Ry muốn xuống được trọng điểm huyện Tây Giang (xã Lăng) phải đi bộ ròng 2 đến 3 ngày. Năm 1977 khi sáp nhập hai huyện Tây Giang và Đông Giang thành huyện Hiên thì trọng tâm huyện được di dời về thị trấn P’Rao ngày nay, bà con muốn xuống trung tâm cũng phải đi mất 4 đến 5 ngày mới tới nơi. Đường đi hiểm trở, nguy hiểm rình rập khắp mọi nơi thành thử mà bà con ít ai dám đi lại trên trục đường ấy, chỉ có cán bộ của các buôn làng về thị trấn họp buộc phải “cơm đùm cơm nắm” mà đi. Qua hồi tưởng của già làng Blao, mỗi lần đi họp như thế trên vai ông lúc nào cũng trĩu nặng đồ ăn thức uống được chuẩn bị cho một tuần cùng với cái rựa để vừa đi vừa phát cây làm lối. Băng qua các khe suối bờ vực lúc nào cũng ngơm ngớp sợ trượt chân ngã xuống. Đó là còn chưa kể tới những cơn mưa nguồn  ở đây  dằng dai suốt hàng giờ. Những lúc như thế lũ ống có thể bất thần đổ ầm bên tai, tựa như những cửa sông sẽ cuốn đi tất thảy mọi thứ trên đường đi. Qua bao lần ấy, nỗi ước mong túc trực về một con đường đã biến thành nỗi ám ảnh. Ông Blao đã bắt đầu nấu nung ý tưởng tự tay mình mở ra một con đường mà từ đó nó sẽ mang lại cho dân bản cuộc sống no đủ.  Con đường được mở bằng ý chí nối Tr’Hy tới trọng điểm huyện   Mở đường bằng ý chí   Bằng  chi tiết  ý chí, lòng quyết tâm sắt đá, tới cuối năm 1977 già làng Blao bắt tay vào làm đường. Phải đối mặt với vô vàn khó khăn, trước những mảng kiến thức còn quá cỡ lạ lẫm với những người Cơ Tu, nào là số học, căn chỉnh, kẻ vẽ, góc nghiêng độ dốc… những lúc ấy già làng Blao gần như vô vọng, nhưng rồi ông lại tin rằng: “Giàng đã bảo mình làm thì phải làm cho được”. Vậy rồi người “Y sĩ của bản làng” khi ấy mới chừng 34 tuổi đã tìm ra được chút ánh sáng cho niềm tin về một con đường theo cách thật… đại ngàn. Dọc theo con đường rừng xuống trung tâm huyện mà già làng Blao vẫn thường đi, ông tìm những cây cao nhất rồi trèo lên để có tầm nhìn xa hơn, để mường tưởng và “kẻ vẽ” trong trí tưởng mình con đường trong ngày mai. Tại mỗi chân đồi, sườn núi đều có một cây được chọn làm mốc mở lối cho con đường ước mong. Các cây lớn dùng để làm mốc, cây nhỏ được phạt đi dần tạo thành một con đường mòn. Ròng như vậy suốt bốn năm, rút cục con đường đã hiện hình  ở đây  và ý nghĩ về một con đường thực sự đã được Blao đem ra diễn tả với bà con dân bản và cán bộ xã Tr’Hy.  Công trình huyền thoại   Đường đã mở, “bản vẽ kỹ thuật” đã sẵn sàng nhưng phải tận cuối năm 1981 quyết định mở đường mới được duyệt. Thêm một lần nữa Blao lại thoăn thoắt dẫn đoàn khảo sát đi “nghiệm thu” công trình huyền thoại của mình. Để rồi tới nửa cuối năm  chi tiết  1982, gần 500 con người với đủ các thành phần từ cán bộ xã cho tới thanh niên, bà con dân bản quãng một lòng đi theo ông mở ra con đường nối thôn Voòng với Lăng. Với cơ cấu tổ chức gọn nhẹ, Blao đi trước làm dấu mở đường, nhóm “công nhân” đi sau chia theo từng thôn, mỗi thôn làm đoạn đường mà mình được phân công. Sau bao khó khăn, con đường rộng 1m, dài 37km nối Tr’Hy tới trung tâm huyện đã hình thành trong niềm hân hoan. Kể từ ngày con đường được mở ra, việc đi lại trở thành dễ dàng hơn, việc giao lưu giữa các thôn bản diễn ra thẳng tính hơn. Công cuộc thông thương giữa đồng bào Cơ Tu với đồng bào các dân tộc khác cũng dần hình thành, thành ra mà cuộc sống đã đổi khác. Ông Blao vui lắm, không phải bởi dân bản đã lấy tên ông đặt cho con đường này mà bởi từ nay bà con bị thương, bị bệnh sẽ được chuyển tới trạm y tế chóng vánh để được cứu chữa kịp thời. Thế mới biết trái tim của người y sĩ, của người con đại ngàn mông mênh vĩ đại tới chừng nào, nó hình như đã ôm trọn được cả núi rừng Trường Sơn hùng vĩ bằng thứ ái tình giản dị vô ngần. Tuấn Linh